Vejeteryan Beslenmenin Dezavantajları

Et balık ve kümes hayvanlarını tüketmeyenlere; süt ürünleri yumurta gibi besinleri ise tercihli tüketenlere vejeteryan denir Vejeteryan beslenmenin sağlık açısından avantajları olduğu kadar dezavantajlarının da olduğunun bilinmesi gerekir

Peki bu avantajlar veya dezavantajlar neler?

Vejeteryan beslenmeyi hayat biçimi haline getirenler nelere dikkat etmeli?

İşte yanıtlar

Anadolu Sağlık Merkezi’nden Beslenme ve Diyet Uzmanı Aytaç Ak'ın verdiği bilgilere göre vejeteryanlar 3 ana gruba ayrılır;
Lakto-Ovo vejetaryenler: Hayvan eti tavuk balık kırmızı et yemezler ancak yumurta ve süt ürünlerini tüketirler Vejeteryanların yüzde 80-90’ı bu grubu oluşturur

Lakto vejetaryenler: Hayvan eti yemedikleri gibi yumurta süt yoğurt da tüketmezler
Veganlar: Katı vejeteryan bu olan grup et süt yumurta tüketmedikleri gibi hayvansal hiçbir besin maddesini tüketmezler Bal dondurma yoğurt muhallebi gibi hayvansal ürünlerden yapılan besin maddeleri bu tür vejeteryanların yasakları arasındadır

Bu üç ana grubun dışında ovo-vejetaryen (süt tüketmeyip yumurta yiyen) pesketaryen (hayvan eti olarak sadece balık tüketen) veya semi-vejetaryen (kırmızı et değil de beyazı tüketen) gibi değişik gruplar da bulunmaktadır

Vejeteryan Beslenme Sağlıklı mı?

Vejeteryan beslenmeyi tek başına iyi veya kötü olarak nitelemek doğru değildir Avantajlarını riskli durumlarını iyi analiz etmek eksikliği olması muhtemel besin maddelerini iyi bilmek gerekir Vejeteryan beslenenlerin yaşam sürelerinin daha uzun olduğunu gösteren birçok araştırma bulunmaktadır

Sık görülen hastalıklar için vejeteryanlığı değerlendirirsek; kanser hastalığı açısından değerlendirildiğinde; vejeteryan beslenenlerin daha az kanser olduğuna dair araştırmalar mevcuttur Et içindeki homosistein pişirme şekilleri ile okside olan yağ asitleri birçok kansere sebep oksidan madde et tüketimi ile alınmış olur Hayvanlara verilen hormonlar antibiyotikler kimyasal besin bileşikleri hayvanların otlaklardan aldığı kimyasallar etin kanserojen yükünü anlamlı derecede artırır Ayrıca salam sosis sucuk gibi nitrat koyularak yapılan besinler kanserojen besinlerdir

Vejeteryanlar hem bu oksidan maddeleri almadıkları gibi anti oksidan E vitamini C vitamini karotenoidler biyoflavonoidler alımları oldukça yüksektir Bu maddeler kanseri engelleyen besin maddeleridir

En sık ölüme neden olan kalp damar hastalıkları yönünden de vejeteryan beslenmek avantajlıdır Kalp damar hastalığının en önemli risk kan değeri olan LDL kolesterolün (kötü kolesterol) vejeteryanlarda oldukça düşük olduğu önemli araştırmalarda gösterilmiştir Vejeteryan diyetindeki hayvansal doymuş yağ oranının az alımı homosistein alınmaması posa antioksidanların yüksek tüketilmesi bunun en önemli nedenlerindendir
Ayrıca vejeteryan olanlarda daha az şişmanlık diş çürümesi görüldüğünü söyleyen araştırmalar da mevcuttur

Vejeteryanlığın Sakıncaları Var mı?

Vejeteryan beslenmenin avantajları kadar riskleri de vardır Öncelikle değerlendirilmesi gereken bu hastalıklarda et tüketiminin katkısı olduğu ama bu katkının etin doğal içeriğinden çok hayvanların büyütülmesi etin işlenmesi ve pişirilmesine kadar geçen süreçte gerçekleştirilen uygulamalardır


İyi planlanmamış bir vejeteryan diyetinde et ve süt önemli derecede bulunan Fe riboflamin B12 protein kalsiyum çinko gibi besin öğeleri eksikliği görülebilir Bu da bazı risk grupları için tehlikelidir Bu risk grubuna hamileler bebekler ve çocuklar girer

Vejeteryan Olanlar Ne Yapmalı?

Vejeteryansanız öncelikle kan sayımı (hemogram) ile kanınızı bir kez değerlendirtmelisiniz Bu değerlendirmede demir eksikliği ve B12 bağlı anemi görülecektir B12 vitamini sadece ette bulunur ve eksikliği unutkanlığa ve sinir sistemi hastalıklarına neden olur

Bu nedenle bir vejetaryan idrarındaki metil-malonik aside baktırarak kendisinde böyle bir eksiklik bulunup bulunmadığını kontrol ettirmelidir Vegan tarzı vejeteryanlar ise bu analize gerek duymadan B12 vitamin suplamentleri başlamalıdır
Eğer halsizlik yorgunluk saç kaybı deri döküntüleri tırnak kırıkları sık sık hastalanma dudak–cilt lezyonları var ise ve vejeteryansanız bir uzmana danışmanız önerilir

Vejetaryan Hamileler İçin Örnek Beslenme Planı


Sabah: 2 dilim orta yağlı beyaz peynir 1 haşlanmış yumurta 2 tatlı kaşığı pekmez 4-5 zeytin ekmek domates ve salatalık

Kuşluk: Yarım çay bardağı kuru üzüm

Öğle: 1 tabak kurubaklagil 1 tabak pilav ya da makarna salata (2 dilim beyaz peynir zeytinyağlı 1 tabak sebze yemeği 1 dilim kepekli ekmek

İkindi: 1 muz ya da 1 su bardağı çilek 1 kase yoğurt ya da 5 ceviz

Akşam: 1 kase çorba 1 tabak sebze yemeği salata (2 dilim kaşar peynir) ekmek

Gece: 20-25 kiraz veya yarım çay bardağı kuru üzüm veya 20 fındık 1 kase yoğurt