Sagliksal

Yakın ve uzak görmeler için yapılan ayarlama işlemine "uyum yapma" denir. Bu işlem, göz merceğinin hareketleriyle sağlanır. Bir camı andırmasına karşın, gözmerceği yapısal olarak camdan farklıdır. Cam gibi tek parçadan değil, 2 bin ince doku tabakasından oluşur. Işık geçerken her tabakada çok küçük kırılmalar olur.
Gözmerceğini camdan ayıran bir başka özellik de kolaylıkla uyum sağlayabilir olmasıdır, örneğin, bir fotoğraf makinesinin merceğini, görüntüyü netleştirene kadar ileri geri hareket ettirmek gerekir. Oysa gözmerceği sadece biçim değiştirerek uyum sağlar.
Gözmerceği askı iplikleri adı verilen saydam bir madde ile desteklenir. Göz, merceğin kalınlığını değiştirerek odağım ayarlar. Askı ipliklerinin gerilimini ayarlayan kirpiksi kaslar, gözmerceğinin değişik biçimler almasını sağlar, örneğin yakındaki cisimler üzerinde odaklanabilmek için kirpiksi kaslar kasılır, askı ipliklerinin gevşemesini sağlar. Bu durum gözmerceğinin daha küresel bir biçime dönüşmesine yol açar. Böylelikle merceğin odak uzunluğu azalır, kırma gücü yükselir. Bunun sonucunda da yakındaki bir cismin görüntüsü, ağtabaka üzerine çok daha net olarak düşer
Aynı anda gözbebeği, ışığı, gözmerceğinin uyum değişikliklerinin en çok görüldüğü orta noktasında yoğunlaştırabilmek için çapını küçültür.
Uzak bir cismin üzerinde odaklanabilmek, için, gözmerceği daha düz bir biçim alır. Böyle uzaktaki bir cisimden yansıyan ışıklar göze ulaştıklarında aşağı yukarı birbirine paralel durumdadır. Bu nedenle, yakın bir cisimden gelen ışıklarda olduğu gibi fazla bir kırılmaya gerek yoktur. Gözmerceği, ışınlan ağtabaka üzerine düşürebilmek için fazla bir uyum yap¬mak gereksinimini duymaz.
Gözmerceğinin odaklama gücü, gözün büyüme hızı ve yaşla yakından ilgilidir. Doğal olgunluğuna ulaşmış bir göz, yakm ve uzak cisimleri net bir biçimde görüntüler. Ne var ki, yaşlandıkça gözmerceği yakın ve uzak cisimlere uyum sağlamakta güçlük çeker. Bu durumda, iki odaklı (bifokal) gözlükler kullanılır: Camların üst yarısı uzak görüntüye, alt yarısı da yakın görüntüye yardımcı olur.
Yaşlı insanlar, gözmerceğinin donukluğuna neden olan katarakta, gençlere oranla daha fazla yakalanırlar. Bu hastalık, genellikle kısmi ya da tam körlükle sonuçlanır. Bazı vakalarda, hasarlı mercek çıkarılarak kalın camlı gözlüklerle görme sağlanır. Bu, basit bir ameliyat olmakla birlikte görme yeteneğini yeniden kazandırması açısından çok anlamlıdır.
Camsı cisimle dolu boşluk, gözmerceğinin hemen arkasındadır. Bu sıvı, ağtabakanın yerinde durmasını ve gözyuvarlağımn küresel biçimini korumasını sağlar. Bu sıvının yoğunluğu merceğin yoğunluğu ile aynı olduğundan, içinden geçen ışık üzerinde bir etki yapmaz.