Hamilelik ve sivilce ilaçları

[/b]

Halk arasında sivilce olarak bilinen akne'nin tedavisinde
pekçok değişik madde ve ilaç kullanılmaktadır. Bunların
bir kısmı ağızdan alınan ilaçlarken bir kısmı ise
yüzeysel olarak uygulanan krem ve solüsyonlardır. Hamile olan
ya da hamile kalmayı planlayan kadınlarda sivilce
ilaçlarının kullanımı her zaman endişe yaratmaktadır. Bu
tür ilaçların kullanımına bağlı bebek üzerinde ortaya
çıkabilecek potasiyel riskleri hesaplarken ilacın türnün
yanısıra kullanım şekli de büyük önem kazanmakatadır.

Genel olarak bakıldığında yüzeysel şekilde krem ya da
solüsyon formunda topikal olarak uygulanan ilaçların kan
dolaşımına geçmeleri ağzıdan alınan haplara göre çok
daha azdır. Bunun pratikteki anlamı ise gebelik sırasında
bebeğin çok daha düşük dozlarda ilaca maruz kalacağıdır.
Hamilelikte herhangi bir ilacı kullanırken altın kural
ilaçtan elde edilecek yararının potansiyel zararından fazla
olması gerektiğidir. Bu kural sivilce ilaçları için de
geçerlidir.

Hamilelik sırasında sivilce ilacı kullanırken öncelikle
bir dermatolog tarafından ilaç kullanımın gerekli olup
olmadığına karar verilmeli ve dermatoloğun önerdiği ilaç
jinekolog tarafından da onaylanmalıdır.

Piyasada hap iğne krem gibi değişik şekillerde satılan
ilaçlar sadece tek bir kimyasal madde içerebileceği gibi
bunların çoğu birden fazla maddenin biraraya gelmesi ile
üretilmiştir. Bu maddelerin her birine aktif madde adı
verilir. Günümüzde sivilce tedavisinde en yaygın şekilde
kullanılan aktif maddeler ve potasiyel etkileri şunlardır:

Benzoyl Peroksit (benzoyl
peroxide)

Benzoyl peroksit akne tedavisinde bölgesel olarak kullanilan
maddelerden brisidir. Temel olarak bakterileri öldürücü
etkisinin yanısıra ciltteki ölü hücreleri uzaklaştırma
etkisi de vardır. Cilde uygulanan ilaç miktarının yaklaşık
%5'i sistemik dolaşıma geçer. Başka bir deyişle kana
karışması son decece düşüktür. Bu aktif maddenin gebelikte
kullanımı ile iligili yapılmış hayvan ya da insan deneyleri
yoktur ve bu nedenle bebekte anomali yaratma potasiyeli yani
teratojenitesi belirlenmemiştir. Ancak çok yaygın şekilde
kullanılan bir madde olması gebelik sırasında da bilerek ya
da bilmeyerek pekçok kadının bu ilacı kullanmasına neden
olmaktadır. Tıbbi literatürde bugüne kadar benzoyl peroksit
kullanımı ile ilgili olgu sunumu ya da doğum defekti
bildirilmemiş olması bebekte anomaliye neden olma riskinin çok
düşük olduğunu düşündürmektedir.

Hidrokortizon (hydrocortisone)

Hidrokortizon akne başta olmak üzere pek çok değişik cilt
hastalığının tedavisinde kullanılan bir steroiddir. Ne yazik
ki hidrokortizonun gebelikte topikal kullanımı ve bunun bebek
üzerindeki etkileri ile ilgili yeterli bilimsel araştırma
yoktur ve bu nedenle gebelik sırasında kullanımının
yaratabileceği riskler belirlenmemiştir.

Topikal yoldan alınan dozun çok daha üzerinde ağızdan
alınan kortizol ile ilgili çalışmalarda doğumsal
anomalilerde bir artış saptanmamakla birlikte az sayıda
çalışmada ağızdan kortikosteroid kullanımının yarık
damak riskini arttırdığı ileri sürülmektedir. Ancak bu
bulgu diğer çalışmalar tarafından desteklenememiştir. Bu
nedenle topikal hidrokortizon kullanımının bebeklerde yarık
damak da dahil olmak üzere doğumsal anomalileri anlamlı
derecede arttırdığı şeklinde bir yorum yapılamaz.

Salisilik asit (salicylic acid)

Salisilik asit aspirinin de etken maddesidir ve topikal sivilce
tadavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Geblikte topikal
kullanımı ile ilgili araştırma olmamakla birlikte ağzıdan
kullanımı bebeklerde doğumsal anomali riskinde bir artışa
neden olmadığından teratojenik potansiyeli düşük olarak
kabul edilir.

Eritromisin (erythromycin)

Eritromisin hamilelikte kullanımı güvenli olarak kabul edilen
bir antibiyotiktir. Ağızdan kullanımın yanısıra akne
tedavisinde topikal olarak da kullanılır. Plasentadan çok az
geçtiği için bebeğin kanındaki miktarı annenin
kanındakinin sadece %2-10'u kadardır. Gebelikte topikal
eritromisin kullanımın bebekte anomali riskinde artışa neden
olmadığı kabul edilir.

Klindamisin (clindamycin)

Klindamisin de eritromisine benzer bir antibiyotiktir. Akne
tedavisinde hem ağızdan hem de topikal yoldan kullanılır.
Gebelikte topikal klindamisin kullanımın bebekte anomali
riskinde artışa neden olmadığı kabul edilir.

Tetrasiklin (tetracycline)

Tetrasiklin akne tedavisinde ağızdan kullanılan bir
antibiyotiktir. Gebeliğin ilk trimesterinda maruz
kalındığında bebeket anomali riskinde bir artışa neden
olduğu gösterilememiştir. Bununla birlikte gebeliğin 4
ayından sonra tetrasikline maruz kalan bebeklerin süt
düşlerinde ve kalıcı dişlerinin minelerinde renk
değişikliklerine neden olmaktadır. Ayrıca kemiklerde de
depresyona neden olduğuna inanılmaktadır. Bu nedenle
gebeliğin 16. haftasından sonra ve emzirme dönemince
tetrasiklin kullanılması önerilmez.

Sodyum sülfasetamid (sodium
sulfacetamide)

Sodyum sülfasetamid akne ve diğer cilt sorunlarında topikal
olarak kullanılan bir antibakteriyeldir. Genel olarak
sülfonamidler grubuna dahil bir maddedir. Literatürde
sülfonamidlerin gebelikte ağızdan kullanımı ile ilgili
çelişkili bulgular vardır. Doğuma yakın dönemde
kullanıında bebekte anemi ve sarılığa neden olduğu
yönünde kuşkular vardır. İlk trimesterda kullanımının
herhangi bir risk artışına neden olmadığını gösteren
çalışmalar olduğu gibi yarık damak başta olmak üzere bazı
doğumsal anomalilerin görülme sıklığında artışa neden
olduğunu bildiren araştırmalar da mevcuttur.

Gebelikte sülfonamidlerin topikal kullanımı ile ilgili bir
araştırma olmamakla birlikte ağzıdan kullanımına bağlı
çelişkili bulgular olması nedeni ile gebelikte topikal
kullanımın kesinlikle güvenli olduğunu söyleyebilmek
mümküm değildir. Ancak çok büyük bir olasılıkla hamilelik
sırasında krem sabun vb gibi yüzeyel kullanımı bebekte bir
risk artışına yol açmamaktadır.

İzotretionin (isotretinoin)

İzotretionin retinoidler grubuna dahil bir maddedir. Akne
tedavisinde ağız yolu ile kullanılır. Teratojen yani bebekte
anomaliye neden olma etkisi bilindiğinden gebelikte kullanımı
kesinlikle kontraendikedir. Bebekte merkezi sinir sitemi timus
yüz kafa ve dolaşım sistemi anomalilerine neden olur.
Vücutta yarılanma ömrü 1 gün gibi kısa bir süre olmasına
rağmen güçlü teratojen potansiyeli nedeni ile gebe kalmaya
karar vermeden 1 ay öncesinden ilaç kullanımının kesilmesi
önerilir.

Tretionin

Retinoidler grubuna dahil olan tretionin bazı akne kremlerinin
içeriğinde bulunur. İzotretionine olan benzerliğinden dolayı
gebelikte topikal kullanımı ile ilgili kuşkular vardır.
Emilimi derinin sağlam ya da hastalıklı olmasına bağlı
olarak değişmekle birlikte yine de gebelik sırasında
kullanımına dikkat etmek ve çok gerekli olmadıkça
kullanmamak gerekir.

Sonuç olarak gebelikte sivilce ilaçlarının bir kısmı
potansiyel riskler taşır. Kanıtlanmış teratojen etkisi neden
ile retinoidler gebelik sırasında kullanılmamalıdır. benzer
şekilde tetrasiklin grubu antibiyotikler de dişler ve kemikler
üzerindeki etkileri nedeni ile gebeliğin 16. haftasından
itibaren kullanılmamalıdır.

*

[/b]

Kaynak: Dr.Alper Mumcu