Hamilelik ve toksoplazma

[/b]

Pek çok kişi etraflarında bir kadının kediden bulaşan
bir hastalık yüzünden düşük ya da ölü doğum yaptığı
öykülerini duymuştur. Bu öyküler nedeni ile hamile kadınlar
genelde kedi köpek gibi evcil hayvanlardan uzak durmaya
çalışırlar. Hatta hamilelik öncesinde evlerinde bu tür
evcil hayvan besleyenler ya bu dostlarını ebediyen terk ederler
ya da bir tanıdıklarına vermeye çalışırlar. Hamilelikleri
sırasında da kedi ya da köpek beslenen evlere pek uğramazlar.


Kedilerden bulaştığı inancı yaygın olan bu hastalığın
adı toksoplazmozis'dir. Gerçekçi olmak gerekirse insanlara
bulaşan toksoplazma enfeksiyonlarında kediler en az
suçlanması gereken faktördür.

Toksoplazmozis nedir?

Toksoplazmozis Toxoplasma gondii adı verilen parazitin neden
olduğu bir enfeksiyondur. İlk kez 1908 yılında Afrikada gondi
adı verilen bir tür kemirgende saptanmıştır. Tüm dünyada
insanların da dahil olduğu pekçok tür omurgalı canlıda
enfeksiyona neden olur. Buna karşılık sadece evcil kedilerin
barsağında dişisi ve erkeği bir araya gelerek üreyebilir.
Başka bir yerde üremesi mümkün değildir. Bu enfektif
parazitler kedinin dışkısı ile dış dünyaya atılır ve
buradan diğer canlılara sindirim sistemi yolu ile bulaşır.
Bir başka değişle enfeskiyonun insan ya da diğer hayvanlara
bulaşabilmesi için ağızlarından girmesi gerekir.

Toksoplazmozis nasıl bulaşır?

Kediler de bu paraziti enfekte bir hayvanı (fare gibi) çiğ
olarak yediklerinde alırlar. Bundan sonta yaklaşık 2 hafta
süreyle parazit kedinin barsağında çoğalır. Takip eden
dönemde kedinin dışkısı ile dışarıya atılır. Atılan bu
parazitlerin bulaşıcı olabilmesi için dış dünyada 24 saat
geçirmeleri gerekir. Daha önce bulaşıcılıkları olmaz.
Enfekte bir kedi yaklaşık 2-3 hafta süreyle dışkısı ile
parazit atar. Bundan sonraki dönemde kedinin dışkısında
parazit olmaz. Bir kere toksoplazma enfeksiyonu geçiren kedi
bağışıklık kazanır ve daha sonra yeniden enfekte
olmayacağı gibi bulaştırıcılık özelliği de taşımaz
Benzer bir özellik insanlarda da vardır. Bir kere enfeksiyon
geçiren bir kişi bağışıklık kazanır ve daha sonra yeniden
hastalanmaz.

Sokak kedileri genelde bu enfeksiyonu yaşamlarının çok
erken döneminde geçirirler ve beğışıklık kazanırlar. Bu
nedenle büyük sokak kedilerinden enfeksiyon bulaşması çok
uzak bir olasılıktır.Benzer şekilde çiğ etle beslenmeyen
sadece kuru mama yiyen ve sokağa çıkmayan ev kedilerinde ise
hastalığın görülmesi olanaksızdır.

Kedinin dışkısı ile toprağa atılan ve 24 saat içinde
bulaşıcı özellik kazanan parazitler beslenme sırasında
(örneğin otlaklarda) sığır koyun inek gibi hayvanların
sindirim sitemine geçer. Daha sonra buradan kas dokusu içine
geçerek hayvanı enfekte eder. Böyle bir hayvanın eti
pişirilmeden ya da az pişirilerek bir insan tarafından
yendiğinde direkt olarak o insanda da enfeksiyona neden olur.
Bir başka bulaşma yolu da toksoplazma bulunan toprakla temas
etmiş meyve ve sebzelerin uygun şekilde yıkanmadan yenmesidir.


Görüldüğü gibi toksoplazma insana 3 temel şekilde
bulaşabilir.


Enfekte bir kedinin dışıkısı ile temas edip daha
sonra bu temasın gerçekleştiği eli yıkamadan ağıza
götürmek
Enfekte bir hayvanın etini iyice pişirmeden yemek
Paraziti barındıran bir besin maddesini iyice
yıkamadan yemek


İnsanlarda bir bulaşma yolu daha vardır:


Enfekte bir anne adayından hamilelik sırasında
bebeğine bulaşması


Ne sıklıkta görülür

Tüm dünyada toksoplazmozisin görülme
sıklığı konusunda net bir istatistik yoktur. Ancak
insanların yaklaşık %-50'sinin yaşamlarının herhangi bir
döneminde parazitle temas ettikleri ve enfekte oldukları tahmin
edilmektedir. Ilıman iklimlerde daha fazla görülür.
Hastalığın en fazla görüldüğü Fransa'da insanların
e'inin bu enfeksiyonu geçirdiği tahmin edilmektedir.

Belirtileri nelerdir?

Toksoplazma enfeksiyonları erişkinlerde genelde pek belirti
vermez. Çoğu zaman doktora gitme gereksinimi doğurmayan hafif
bir soğuk algınlığı şeklinde atlatılır. Hafif kas ve
eklem ağrıları halsizlik yorgunluk lenf düğümlerinde
şişlik gibi belirtiler görülebilir. Belirtiler birkaç hafta
ile birkaç ay içinde kendiliğinden ler. Çok nadiren göz
enfeksiyonlarına neden olabilir.

Bağışıklık sistemi baskılanmış lösemi lenfoma AIDS
hastaları ile organ nakli yapılan hastalarda çok daha ağır
seyredebilir ve hatta ölümlere neden olabilir.

Tanısı nasıl konur?

Toksoplazmozis kanda bu parazite karşı vücudun bağışıklık
sisteminin ürettiği antikorların varlığının saptanması
ile konur. Yapılan incelemede toksoplazmaya karşı IgG
pozitifliği hastalığın daha önceden geçirildiği ve
bağışıklık olduğu anlamına gelir. Böyle bir durumda
yeniden toksoplazmaya yakalanmak mümkün değildir. kanda IgM
varlığı ise aktif yeni bir enfeksiyon varlığını
gösterebilir. Böyle bir durumda tekrarlanan incelemelerde IgM
düzeylerinde artış görülmesi ile tanı konur ve tedavi
edilir. Hem IgG hem de IgM negatifliğinde hastalık yok ve kişi
daha önce bu hastalık ile hiç karşılaşmamış demektir ve
toksoplazmaya yakalanmamak için önlemlerin alınması
gerekmektedir.

Bebek için riskleri nelerdir?

Hamilelikleri sırasında toksoplazma enfeksiyonuna yakalanan
kadınların sadece 0-40'ı bu hastalığı bebeklerine
geçirirler.

Annedeki enfeksiyonun bebeği de etkileme riski gebelik yaşı
ile direkt ilişkilidir. Bu risk gebeliğin son trimesterında
daha yüksektir ve p'le kadar ulaşabilirken bu oran ilk
trimester enfeksiyonlarında 'ler civarındadır. Ancak ilk
trimesterda bebeğe enfeksiyon geçme olasılığı düşük
olmasına rağmen bebekte yaratacağı zarar daha fazladır.

Bir başka deyişle son 3 ayda bebeğe enfeksiyon geçmesi
daha kolay ancak zarar yaratma olasılığı son derece
düşükken ilk 3 ayda çok zor geçen enfeksiyon daha ciddi
sorunlara neden olmaktadır.

Erken dönemde görülen toksoplazma düşük ya da ölü
doğumlara neden olabilir. Toksoplazmanın diğer etkileri ise
beyin hasarı beyinde su toplanması (hidrosefali) görme ve
işitme bozuklukları gelişme liği zeka liği ve
epilepsi gibi sinir sistemi bozukluklarıdır.

Hamilelikte toksoplazma
enfeksiyonu saptanırsa ne yapılmalıdır?

Hamilelikl sırasında anne adayında toksoplazma enfeskiyonu
saptanması bebekte mutlaka bir sorun olacağı anlamına gelmez.
Böyle bir durumda detaylı ultrasonografi ile enfeksiyonun
bebekte zarar oluşturup oluşturmadığı aranır. 20. gebelik
haftasından sonra ise bebeğin göbek kordonundan kan alınarak
(kordosentez) kesin tanı konulabilir. Burada bebek kanında IgM
varlığı bebekte enfeksiyon olduğunun kesin belirtisidir.

Tedavi

Hamile olmayan bir kadında toksoplazmanın tedavisi antibiyotik
ile yapılır. Hamilelerde ise uygulanan antibiyotiğin bebekte
oluşması muhtemel hasarı engelleyip engellemediği açık
değildir.

Eğer bebekte ciddi sekel saptanır ise tercih edilmesi
gereken yöntem gebeliğin sonlandırılmasıdır.

Hamilelikte toksoplazmaya
bağışıklık olmadığı saptanırsa ne yapılmalıdır?

Böyle bir durumda toksoplazmadan korunma önlemlerine dikkat
edilmeli ve belirli aralıklarla kanda toksoplazmaya karşı
antikor oluşup oluşmadığı araştırılmalıdır.

Toksoplazmadan korunma yolları

Toksoplazmadan korunmanın en etkili yolu hijyen kurallarına
uymaktır


Ellerinizi sık sık yıkayın.
Eğer toprak ile uğraşıyorsanız mutlaka eldiven giyinÇiğ ya da az pişmiş et yemeyin (salam sucuk vb)
Çiğ et ile temas ettikten sonra mutlaka ellerinizi
yıkayın
Çiğ et kesiiğiniz bıçak ile iyice yıkamadan başka
bir madde kesmeyin
Çiğ et kestiğiniz kesme tahtalarını iyice yıkamadan
üzerinde başka bir işlem yapmayın
Çiğ sebze ve meyveleri mutlaka çok iyi yıkayın
Tercihan dışarıda yeşil yapraklı salataları yemeyinPastörüze edilmemiş süt içmeyin bu tür sütlerden
üretilmiş ürünleri kullanmayın
Evde kedi varsa kumunu siz değiştirmeyin
Kedinin kumunun 24 saat aralıklarla mutlaka
değişmesini sağlayın
Kedinizi dışarı bırakmayın
Kedinize çiğ et yedirmeyin


Ev kedisinden toksoplazma bulaşması son derece nadirdir ve
hamile kaldığınızda evdeki kedinizi göndermeniz gerekmez.
Konu ile ilgili olarak hamilelikte
kedi beslemek güvenli midir? başlıklı yazıyı
okumanızı öneririm.



[/b]


Hamilelikte kedi
beslemek güvenli midir ?

Kaynak: Dr.Alper Mumcu