EROİN
Kimyasal Özellikleri ve Elde Ediliş Biçimleri
Afyonun İngilizce karşılığı “opium”dur Afyon ve benzeri maddelerin tümüne “opioid” adı verilmektedir Eroin de afyon haşhaşından elde edilen ve uyuşturucu özelliği taşıyan bir maddedir Büyük oranda bağımlılık yapma özelliğine sahiptir Opiodlar arasında afyon sakızı morfin kodein de sayılabilir

Sokak İsimleri
Mal beyaz toz beyaz kelebek kağıt üstü h(eyç) junk staff charlie kireç kar cevher kız beyaz peynir ilaç something vb eroin için kullanılan diğer adlardır
Görünüşü ve Kullanış Biçimleri
Beyaz ile koyu kahve arasında değişen renklerde olabilen bir tozdur
Eroin genellikle enjekte edilerek (shooting ya da mainlining diye bilinir) burundan çekilerek ve ağız yoluyla alınarak kullanılmaktadır Tipik olarak bir eroin kullanıcısı günde üç-dört kez enjeksiyon yapar
Damar yoluyla kullanımlarda çok kısa sürede hızlı etki yapmaktadır İçildiğinde ya da burundan çekildiğinde tepe etkisini 10 ila 15 dakika içinde göstermektedir Etkisi 4-6 saat kadar sürdüğünden kişi günde 3-4 kez eroin kullanmak zorunda kalır Burundan çekerek ya da içilerek eroin alma damardan enjeksiyon yolu gibi yoğun bir “etki” (rush) üretmese de; NIDA araştırmacıları eroinin üç kullanım şeklinin de bağımlılık yapacağını doğruladılar Ulusal datalara göre eroin kullanıcılarının en geniş gruplarından biri 30 yaşın üstünde olmaya devam etmektedir



Fiziksel ve Psikolojik Etkileri
Kısa süreli etkileri:
Enjeksiyondan sonra eroin beyin bölgelerine geçer Beyinde eroin morfine dönüştürülür ve beyindeki sinir hücrelerindeki opiod alıcılarına hızlıca yapışır Yoğunlaşmanın şiddeti; ne kadar madde alındığına maddenin beyne ne kadar hızla girdiğine ve beyindeki opiod reseptörlerine ne kadar çabuk yapıştığına bağlıdır Bağımlılık yapıcıdır çünkü beyne oldukça çabuk girer
Kullanıcılar ilk başta “rush" diye adlandırılan deneyimi yaşarlar
Eroin kullanımından sonraki “rush” deneyimine derinin yüzeyinde bir sıcaklık ağız kuruluğu göz bebeklerinde küçülme kol ve bacaklarda ağırlık hissi mide bulantısı kusma ve ağır kaşınma hissi eşlik eder İlk etkilerinden sonra; kullanıcılar genellikle birkaç saat boyunca uykulu olurlar Konuşmaları yavaşlar dikkat ve bellek fonksiyonlarında bozukluklar görülebilir Eroinin merkezi sinir sistemindeki etkileri nedeniyle zihinsel işlevsellik gölgelenir Kalp ve tansiyon yavaşlar bazen ölüm noktasına da varabilir Sokaklarda satılan eroinin ne kadar saf olduğunun tam olarak bilinememesi özel bir risk durumu yaratır Bu nedenle eroin kullanıcıları bilmeden de yüksek doz alma riskindedirler Eroin kullanıcılarında HIV virüsü Hepatit C ve diğer enfeksiyon hastalıklarının görülme nedenleri bir başkasının kullandığı enjeksiyon araçlarının paylaşılmasından ya da enjeksiyon yoluyla eroin kullanan biriyle korunmasız cinsel ilişkiye girilmesinden kaynaklanmaktadır

Uzun süreli etkileri:
Eroinin uzun süreli kullanımında en zarar verici etkilerinden biri bağımlılığın kendisidir Bağımlılık süreğendir “Hastalığa” yeniden yakalanma devamlı bir şekilde (kompülsif olarak) maddeyi arama ve kullanma ile karakterize olur
Eroin çok güçlü bir şekilde maddeyi aramaya ve kullanmaya motive eden fiziksel tolerans oluşturur Herhangi bir bağımlılık yapan maddenin kullanıcıları gibi eroin kullanıcıları da düzenli bir şekilde maddeyi elde etmek ve kullanmak için çok ama çok zaman ve enerji harcarlar

Yoksunluk Belirtileri
Fiziksel bağımlılık maddenin yüksek doz alımlarıyla gelişir vücut maddenin varlığına adapte olur ve eğer aniden azaltılırsa “yoksunluk” belirtileri meydana gelir
Eroin kesildikten 6-8 saat sonra yoksunluk belirtileri başlar Belirtiler 2-3 gün içinde en şiddetli dönemini yaşar ve 7-10 gün içinde sonlanır Ancak bazı belirtiler 6 ay kadar sürebilir
Yoksunluk belirtileri; rahatsızlık gerginlik kas ve eklem ağrısı; uykusuzluk kusma kolların diken diken olması (cold Turkey) terleme sarsıntı ve halsizliktir

Entoksikasyon ve sonuçları
Yüksek dozlarda alındığında tepkisizlik yavaş solunum beden ısısında düşme kalp atışlarının yavaşlaması tansiyon düşüklüğü koma ve ölüm görülebilir

Metadon ya da LAAM Programları
Yurt dışında uygulanan tedavi programlarıdır Reçeteyle yazılan Metadonun entoksikasyona ya da sedasyona yol açması görülmez; günlük aktiviteleri yapmayı engellemez Ağız yoluyla alınır ve eroinin yoksunluk belirtilerini 24 ile 36 saat arasında bastırır Etkisi 24 saat içinde sonlanır ki bu eroinin etkisinde 6 kez daha fazla bir zaman demektir Bu nedenle tedavide günde bir defa alınması yeterlidir Kişiler Metadon alsalar da eroinden farklı olarak acıyı algılayabilmekte ve duygusal reaksiyonlara sahip olabilmektedirler Metadon ayrıca eroinin yeniden kullanılmasına neden olan craving “şiddetli arzu”yu hafifletir; dindirir Davranışsal danışmanlık ve diğer destekleyici çalışmalarla birlikte metadonun kişinin eroin alımını durdurmasını sağladığı ve daha dengeli/üretici yaşama döneminde kişiye yardımcı olduğu belirtilmektedir
LAAM tıpkı metadon gibi sentetik bir opioddur ve 1993’de Amerika’daki “Food and Drug Administration” tarafından eroin bağımlısı hastaların tedavisinde kullanımını onaylamış bir maddedir Ağızdan alındığı zaman minimal yan etkilerle eroinin yan etkilerini 72 saate kadar durdurabilmektedir Uzun süreli etkisi yüzünden haftada sadece 3 kez kullanımı yeterli olmaktadır
LAAM ve Metadon uyuşturucunun verdiği zararların azaltılması amacıyla yurt dışında başvurulan yöntemlerdir Uyuşturucu ile mücadele kimi zaman başarılı sonuç vermemektedir Bu durumda izlenen yol uyuşturucunun verdiği toplumsal bireysel psikolojik ve ekonomik zararların azaltılmasıdır Enjektör değişim programları Metadon veya LAAM tedavisi bu yönde yapılan çalışmalardan birkaçıdır Ülkemizde bu tür bir tedavi programı uygulanmamaktadır ve bu maddeler yasadışı olarak kabul edilmektedir



ESRAR
Kimyasal Özellikleri ve Elde Ediliş Biçimi
Tüm dünyada yaygın olarak kullanılan bir madde olan esrar “haşiş” olarak da bilinir Esrar Hint keneviri bitkisinin yapraklarının kurutulup bastırılması suretiyle hazırlanan ve aktif maddesini bu kısımlardan salgılanan reçine içindeki kannabinoidlerin oluşturduğu bir maddedir Kannabinoidlerin içinde esrarda en fazla bulunan ve esrarın farmakolojik etkilerinden sorumlu olan etkin ana madde THC/tetrahidrokannabinol’dür
Hint keneviri bitkisinin yüksek oranda THC içeren kısımları gölgede kurutulur daha sonra ufalanıp elenir Bu eleme sonucu elde edilen ince toz halindeki maddeye “toz esrar” bu dozun ısıtılıp kalıplaştırılmasıyla elde edilen plaka şeklindeki haline de “plaka esrar” denir En ince toz ipek elekten geçirilince altta kalan esrar birinci kalite esrardır Buna esrar piyasasında "Gubar" ismi verilir Eleğin üstünde kalanlar tekrar elenir ve orta derecede kaliteli esrar elde edilir Buna da "Marihuana" denir Bunlardan sonra en altta kalan üçüncü kısım kalitesizdir ve buna da "Paspal" ismi verilir
Bu arada “haşiş” (hint keneveri/cannabis indica) ile “Afyon haşhaşı” (papaver Somniferum L) birbirine karıştırılmamalıdır Bu iki bitki aynı familyadan olmakla birlikte birbirlerinden farklı bitkilerdir Afyon haşhaşından üretilen ya da afyon türevleri olan maddeler eroin morfin kodein afyon gibi maddeler iken haşişten esrar ganja gibi maddeler elde edilir İşleniş biçimlerine göre farklılıklar gösteren bu maddeler arasında marihuana Guba ve Ganja isimleri sayılabilir
Esrar kullanımı genellikle “gateway” - (geçiş/giriş kapısı) olarak bilinir ve kişinin daha güçlü maddeleri kullanmaya devam edip etmeyeceğinin büyük bir belirleyicisidir ABD’de gençlerle yapılan bir çalışmada esrar kullananların s’nün daha sonra kokain 3’nün eroin kullandığı görülmüştür (Özden1982)

Sokak İsimleri
Derman ot plaka mühür sarıkız anten sarma paspal gıya gogo gonca kuru cigara cigaralık deli gonca ahna henry patates keçi yeşil kendir elek altı siyah saddam kenevir jelatin mal sarı çiçek sündüz cam macunu kına kuriş gubar esrar için kullanılan diğer isimlerdir

Görünüşü ve Kullanış Biçimleri
Ham esrar kendine has kokusu olan sarı ile yeşilimtırak renkte bir tozdur Zamanla kahverengine dönüşebilir Plaka veya çubuklar halinde piyasada satılır Bunun için baskı aletleri (pres) kullanılabilir levha ya da çubuk biçimine getirildikten sonra daha çok tütüne karıştırılarak sigara gibi içilir Ayrıca çiğnenerek ve bal yağ gibi çeşitli yiyecek ve içeceklere karıştırılarak kullanılır

Fiziksel ve Psikolojik Etkileri
İnsanda ağız yoluyla THC maddesinin etkili olduğu doz 50-200mg/kg; sigara ile içildiğinde 25-50mg/kg’dır Alındıktan 30 dk sonra etkisini gösterir Sigara ile içilen esrarın etkisi 2-4 saat; sindirim yoluyla alındığında bu etki 5-12 saat düşük etkili marihuana etkisi ise 3 saatten uzun sürmez
Nabız hızında artış görülür Gözlerin kızarması ağızın kuruması baş dönmesi kalp atışlarının hızlanması sık sık idrar yapma ihtiyacı duyulur
Kişinin içinde bulunduğu duygu durumuna göre etki yaratır ancak gene de değişmeyen etkileri vardır Zaman algısıyla ilgili bir farklılaşma (zamanının yavaşladığı duygusu; örn 1 saatlik bir dönem 8-10 saat gibi algılanabilir); renkleri ve sesleri algılamaya karşı duyarlılık artar; yaratıcılığı arttırıyor diye düşünülmesinin nedeni de budur İştahta artış görülür Refleksleri bozar; bu nedenle reflekse dayalı işler yapılması bazı kazalara ve yaralanmalar yol açabilir (Ör araba kullanılması tehlikelidir) Kişiler esrar aldıktan sonra sedasyon (sakinleşme) ve gevşeme yaşarlar; kendilerini daha rahat hissederler alkolde olduğu gibi ruhsal inhibisyonları ortadan kalkar Öfori ve bazen önüne geçilemeyen gülme krizleri gerçekleşir Daha konuşkan olurlar Yüksek dozda alındığında kullanıcı hoş olmayan duygular yaşayabilir; bunaltıya ruhsal çöküntüye aşırı uçlara varan ruhsal değişikliklere yol açabilir
Uzun süre esrar kullanımı sonucu kişinin çevreye karşı ilgisi azalır çalışma ve hareket gücü düşer kısaca yaşam kalitesini düşürür Mc Glotthin ve West (1968) uzun süreli yüksek doz kullananlarda apati (ilgisizlik) geliştiğini kişinin daha pasif ilgisiz ve isteksiz olduğunu belirtmişlerdir Bu kişiler çalışmak ve üretmek istemezler Uzun süreli planlar yapamazlar Kompleks işleri yapmaya karşı hem istek hem de kapasite azalmıştır Konsantrasyon yetenekleri kaybolmuştur Tüm bunlara amotivasyon sendromu denmiştir Karakter değişikliği ve hayat tarzında farklılaşma anksiyete ve depresyon amotivasyon sendromu diğer madde kullanımları görülebilir
Uzun süre kullananlarda uyku hali uyuşukluk dengesizlik kaslarda eşgüdüm bozukluğu vardır Birey bazı motor yetilerini kaybedebilir Fazla terlerler Ayaklarda karıncalanma olur Sigara gibi içildiğinde göğüs sıkışması yaşanabilir

Yoksunluk Belirtileri
Diğer maddelerde olduğu gibi bırakıldığında yada azaltıldığında yoksunluk belirtisi dediğimiz davranışlar gözükmez Ancak her madde gibi esrarında bağımlılık potansiyeli vardır ve toleransı arttırır Uzun süre esrar kullananlar kullanımı kestiklerinde sinirlilik gerginlik uykusuzluk iştahsızlık gibi problemler yaşayabilirler

Entoksikasyon (zehirlenme )Belirtileri ve Sonuçları
En önemli fizyolojik etkilerinden biri tütün benzeri akciğer sorunlarını ortaya çıkarmasıdır (akciğer kanseribronşit astım vb) Uzun süre ve yoğun olarak kullananlardaki diğer bir etkisi belleğin zarar görmesidir kısa süreli hafıza etkilenir Öğrenme ile ilgili fonksiyonlar da zarar görebilir Sık kullananlarda paranoid tipte psikoz yaratır; hezeyanlar gözlenir
Uzun süreli kullanımı esrar entoksikasyonuna bağlı olmayan esrar kullanımından bağımsız kalıcı bir psikotik tablonun oluşmasına neden olabilir