Şeker Hastalığının Oluşumu Yaşantımız sırasında çeşitli iç ve dış etmenler, vücudumuzun çeşitli yerlerinde normal olup giden enerji kullanımım bozabilir.
Sağlıklı ve Şeker hastası kimselerde ,enerji kullanım durumu aşağıda basitçe anlatılmıştır.
A. Sağlıklı Kişilerde Enerji Kullanımı :
insanlar aldıkları gıdaları yakmak suretile vücutlarında şu 3 ana çalışmayı sağlarlar:
a) Gece-Gündüz vücut sıcaklığını ayni derecede tutma.
b) Eskiyen ve yeniden meydana gelen kısımların yapımı ve Çeşitli salgıların sağlanması.
c) Sinir ve kas sisteminin çalışmasını sağlamak.
I) Enerji Kaynakları:
İnsanlar yapı itibarile bir birinden ayrı 3 gurub ana gıda maddesi yerler, bunlar :
— Şekere Dönüşen gıdalar (Karbonhidratlar).
Unlu, nişastalı, şekerli yiyecekler, tadlı meyveler. Bunların hepsi hazımdan sonra GLÜKOZ şekeri halini alırlar.
— Yağlar.
Hayvansal ve Bitkisel yağlar, yüksek enerji kaynağıdır, bunlarda hazımdan sonra Yağ Asitlerine ve Gliserine ayrışırlar.
— Proteinler.
Bunlar hazımdan sonra en ufak parçaları olan Amino Asitlerine ayrılırlar. Bunlarla vücudumuzda yıprayan, eskiyen kısımlar tamir olur ve yeni kısımlar yapılır.
Bu gıdalar yeterli ve orantılı olarak alınmalıdır. Eğer yeterli şekerli gıda alınmazsa, vücut proteinli gıdaları parçalayarak yakar ve bunun sonucu kanda üre meydana gelir. Ayni şekilde normalden fazla yağ yenecek olursa, o da vücutta aseton meydana gelmesine ve zehirlenmeye neden olur.
Şeker hastaları bu 3 çeşit gıdanın hazımdan sonra nasıl depo edil-diğini ve kullanıldıklarını bilmesi gerekir, böylece beslenmesini daha iyi düzene sokar.
— Şekere Dönüşen Gıdalar :
Çeşitli unlu, nişastalı, şekerli yiyecekler hazımdan sonra parçalanarak kanda GLÜKOZ şekeri haline geçerler. Bu hale gelen şeker tüm vücudumuza dağıtılarak enerji sağlamada kullanılır. Tüm hücrelerimize kadar ulaşan bu şekerin kullanılabilmesi için hücrelerin içersine girmesi ve orada tutulması gerekir. Şekerin, hücrelere girmesi ve depo edilmesi pankreas bezesinin salgıladığı insülin hormonu ile olur. Şahsın çalışma durumuna göre insülin salgılaması az veya çok olur.
Eğer alınan gıda o sırada yakılamazsa, yani ihtiyaç yoksa GLİKOJEN şekeri halinde Karaciğerde depo edilir. Vücutta şekere ihtiyaç duyulunca bu şeker tekrar glükoz haline döner ve kana karışarak ihtiyaç olan kısımlara taşınır.
Sürekli fazla şekerli gıda alınırsa, bu fazla şeker karaciğerde depo edilemez hale gelir ve yağa çevrilerek, vücutta depo edilirler
— Yağların Kullanılması :
İnsanlarda yağlar ya dışardan gıdalarla alınır veya yenilen şekerlerle oluşur ve fazladan meydana gelen yağ, yağ hücrelerine yerleşti¬rilerek depo edilir. Fazla enerjiye ihtiyaç olduğu zamanı depo edilen yağlar şekere dönüştürülerek sarfedilirler. Yağların yakılması, vücutta şekerinde bulunmasile kabil olur, yani şekerler bir nevi çıra vazifesi göriir, önce onlar yanar sonra yağlar yakılır. Yağlar tam yakılamazsa veya ihtiyaçtan fazla olursa vücutta aseton meydana gelmesine ve vücudun zehirlenmesine neden olurlar.
— Proteinlerin Yakılması :
Hazmolmuş proteinlerin bir .kısmı vücutta yakılır bir kismıda vücutta tamir ve yeni kısımların yapılmasında kullanılır.
Vücudumuzdaki tüm gıda ihtiyacı ve yeterliliği çeşitli idare merkezlerince kendiliğinden idare edilir gider, bizim bunlara müdahale imkanımız yoktur. Kandaki şeker miktarına göre insülin salgılanır, kanda şeker artınca insülin salgilamasıda artar ve bunun etkisile şeker normal seviyeye düşer. Mevcut şeker vücudun çeşitli yerlerine insülin etkisile depo edilir ve oralarda tutulması sağlanır.
Kanda şeker seviyesi düşünce, depo edilmiş yerlerden kana şeker geçmesini sağlamak üzere bu sefer :
— Böbrek üstü bezeleri (Adrenalin ve Kortizon hormonu)
— Hipofiz Bezesi.
— Pankreas bezesinin Glucagon hormonu veren kısmı, faaliyete geçer ve bu 4 hormonun etkisile kanda şeker derecesi yükselir.