Sagliksal

Sinir sistemi, insan vücudunun en gelişmiş ve belki de en önemli iletişim aracıdır. Dış dünyadan aldığı bilgileri, yine bu dış dünyanın etkilerine karşı gerekli uyarlamaları yapabilmeleri için vücudun ilgili organ, doku ve hücrelerine aktarır.
Bu bir hayli karmaşık sistem olmasaydı, insan, dış dünyaya tepki ve uyum gösteremeyecek, iç organlarımız da sağlıksız bir biçimde işlev göreceklerdi, örneğin, aşırı sıcak ya da soğuğa karşı duyarsız olsaydı, vücudumuzun tümüyle gelişimi büyük bir tehdit altına girecekti. Bu bakımdan, sinir sistemi vücudumuzla dış dünya arasında sağladığı son derece duyarlı bir denge nedeniyle büyük önem taşır.
Sinir sistemi iki parçadan oluşur: Somatik sistem denilen dış sistem ve viseral sistem denilen iç sistem.
Somatik sistem, görme, duyma, tad, koku ve dokunma duyuları ile kaslar, kemikler ve eklemlerden oluşan hareket organlarım içerir. Viseral sistem de kalp, salgı bezleri, damarlar ve bağırsaklar gibi iç organları kontrol eder. Her iki sistemin çalışmaları beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sistemi tarafından eşgüdüm içinde yönetilir.
Beynin alt kısmından 12 çift kafa siniri çıkar. Omuriliğin her iki yönünde de 31 çift spinal siniri uzanır. Sinirler çevresel sinirlerdir ve çevresel sinir sistemini oluştururlar. Sinirler çevresel bağ dokusu tarafından birbirine kenetlenmiş sinir iplikçiklerinden oluşan paketler durumundadır. Çevresel bir sinir, beyin ve omurilikten aldığı mesajları baş, boyun, gövde, kollar ve bacaklardaki kaslara taşıyan motor sinir tellerinden oluşabilir. Aynı biçimde yine bir çevresel sinirde deri ve duyu organlarından alınan bilgileri beyin ve omuriliğe aktaran bilgileri beyin ve omuriliğe aktaran duysal sinir iplikçikleri bulunabilir. Ne var ki çevresel sinirlerden pek çoğu, hem motor hem de duysal sinirlerden oluşur.
Deri ve duyu organlarından gelen elektriksel vuruşların merkezi sinir sistemine aktarılması nöron denilen sinir hücreleri ile kontrol edilir. Sensor sinir tellerindeki hareketi kontrol eden nöronlar, omuriliğin hemen dışında, omurga kemiklerinin içine gömülmüştür. Motor sinirlerin nöronları ise beyin ve omuriliğin içindedir. Nöronlar, değişik biçim ve büyüklükte olabilirler. Dairesel, yıldız ya da piramit veya eğreltiotu biçiminde olanları vardır. Her nöronda bir hücre gövdesi ve hücrenin hareketlerini denetleyen bir çekirdek bulunur. Bunun çevresinde ince bir zar vardır. Nöronlardan uzayan bir ya da birden çok sinir uzantısı ya da akson, ana iletişim ucu olarak görev yapar. Aksonlar milimetrenin çok küçük bir bölümü kadar olabilecekleri gibi, bir metreyi bulanları da vardır. Omurganın alt ucundaki bir nörondan çıkar, bir akson, ayaktaki bir kasa kadar uzayabilir. Hücreden ayrıca dallantı ya da dendrit (dendrite) denilen ipliksi dallar da çıkar.